Hisab Pagar
महत्त्वाचे मुद्दे
- नोकरीवर असलेले दिवस मोजताना रुजू तारीख आणि शेवटचा कामाचा दिवस दोन्ही धरा.
- त्या महिन्यातले एकूण दिवस वापरा आणि फक्त बिनपगारी गैरहजेरी वजा करा.
- शेवटच्या हिशोबात पगार, अॅडव्हान्स आणि इतर देणे वेगवेगळे दाखवा.
पूर्ण महिना काम केलं तर महिन्याचा पगार काढणं सोपं असतं. पण कोणी महिना सुरू झाल्यावर कामावर आलं, पगाराच्या आधी काम सोडलं किंवा त्याच महिन्यात आलं आणि गेलं, तर हिशोबात गोंधळ होऊ शकतो. महिन्यातल्या एकूण दिवसांची पद्धत इथे उपयोगी पडते. आधी त्या महिन्याचा दिवसाचा दर काढा. मग व्यक्ती नोकरीवर असलेले दिवस मोजा. त्यातून बिनपगारी गैरहजेरी आणि आधी दिलेले पैसे यांचा हिशोब करा.
अपूर्ण महिन्याचा हिशोब कधी करावा लागतो?
महिन्याच्या मध्ये कामावर आल्यास. रुजू तारखेपासून पगार सुरू होतो. व्यक्ती 12 तारखेला आली तर 12 तारीख पगारी धरून महिनाअखेरपर्यंतचे सगळे दिवस मोजा. त्या काळातल्या साप्ताहिक सुट्ट्या आणि मंजूर पगारी रजा पगारीच राहतात.
महिन्याच्या मध्ये काम सोडल्यास. महिन्याच्या पहिल्या दिवसापासून शेवटच्या कामाच्या दिवसापर्यंत मोजा. शेवटचा दिवसही धरा. या काळातल्या साप्ताहिक सुट्ट्या आणि पगारी रजेसह सगळ्या दिवसांचा पगार मिळतो.
एकाच महिन्यात कामावर येऊन काम सोडल्यास. रुजू तारखेपासून शेवटच्या कामाच्या दिवसापर्यंत मोजा. दोन्ही तारखा धरा. उदा. 12 तारखेला आलेल्या आणि 20 तारखेला काम सोडलेल्या माणसाचा नोकरीचा काळ नऊ दिवसांचा आहे. यात बिनपगारी गैरहजेरी होती का, अॅडव्हान्स किंवा इतर ठरलेल्या पेमेंटचा हिशोब बाकी आहे का, ते मग तपासा.
हजेरी रजिस्टरमध्ये तारखा स्पष्ट ठेवा. पगाराच्या दिवशी फक्त एक रक्कम सांगण्यापेक्षा छोटासा लेखी हिशोब दिला, तर मालक आणि कामगार दोघांनाही तपासणं सोपं जातं.
एकूण दिवसांच्या पद्धतीने हिशोब कसा करायचा?
- आधी ठरलेला महिन्याचा पगार घ्या.
- त्या महिन्यातले एकूण दिवस मोजा. उदा. 30 किंवा 31.
- महिन्याच्या पगाराला त्या दिवसांनी भागून दिवसाचा दर काढा.
- नोकरीवर असलेला काळ मोजताना रुजू दिवस आणि शेवटचा कामाचा दिवस दोन्ही धरा. त्या काळातल्या साप्ताहिक सुट्ट्या आणि पगारी रजा पगारी दिवसांत मोजा.
- त्याच काळातली बिनपगारी गैरहजेरी वजा करा. साप्ताहिक सुट्टी किंवा मंजूर पगारी रजा बिनपगारी गैरहजेरी धरू नका.
- दिवसाच्या दराला पगारी दिवसांनी गुणा. मग अॅडव्हान्स, आधी दिलेले पैसे आणि आणखी काही देणे बाकी असेल तर त्याचा हिशोब करा.
हिशोब अचूक येण्यासाठी शेवटपर्यंत पूर्ण आकडा वापरा. शेवटची रक्कम जवळच्या पैशापर्यंत करा. दिवसाचा दर आधीच गोल करून मग अनेक दिवसांनी गुणला, तर थोडा फरक येऊ शकतो.
हिशोबाची उदाहरणं
खाली एकूण दिवसांची पद्धत वापरली आहे. वेगळं सांगितलं नसेल तर बिनपगारी गैरहजेरी किंवा इतर देणे नाही असं धरलं आहे. रुजू तारीख आणि शेवटचा कामाचा दिवस दोन्ही पगारी आहेत.
“अधिक एक” महत्त्वाचं आहे. 12 ते 30 तारखेपर्यंत 19 दिवस होतात, 18 नाही. यातल्या साप्ताहिक सुट्ट्या आणि पगारी रजा मोजायच्या आहेत.
दिवसाचा अचूक दर ₹580.645… आहे. शेवटची रक्कम पैशापर्यंत केल्यावर ₹11,612.90 होते. 20 तारीख पगारी धरली आहे.
या हिशोबात बिनपगारी गैरहजेरी किंवा इतर वाढीव रक्कम नाही असं धरलं आहे. ठरलेल्या अटींनुसार अॅडव्हान्स वसूल करता येतो असंही गृहीत धरलं आहे. कामगाराला कमावलेला पगार आणि अॅडव्हान्स वेगवेगळे दाखवा. म्हणजे शेवटची बाकी सहज समजेल.
बिनपगारी गैरहजेरी असेल तर?
आधी कामगार नोकरीवर असलेला पूर्ण काळ मोजा. मग लागू अटींनुसार त्यातले कोणते दिवस खरोखर बिनपगारी गैरहजेरीचे होते ते पाहा. दिवसाच्या दराने गुणण्याआधी ते दिवस पगारी दिवसांतून वजा करा. साप्ताहिक सुट्ट्या किंवा मंजूर पगारी रजा वजा करू नका.
गैरहजेरीची तारीख आणि कारण रजिस्टरमध्ये लिहा. कपात पगार स्लिपवर दाखवा. एखादा दिवस कसा धरायचा यावर मतभेद असतील, तर अंतिम हिशोबाआधी कामाचं वेळापत्रक आणि रजेची नोंद तपासा.
तुमच्या दुकानात 26 कामाच्या दिवसांची पद्धत असेल तर
काही मालक महिन्याच्या पगारासाठी 26 कामाच्या दिवसांची पद्धत वापरतात. यात अपूर्ण महिन्यातले एकूण दिवस मोजण्याऐवजी त्या काळातले ठरलेले कामाचे दिवस मोजा. साप्ताहिक सुट्ट्यांचा हिशोब ठरलेल्या पद्धतीने आणि लागू नियमांनुसार करा. 26 ने भागून मग एकूण तारखांनी गुणू नका. या पद्धतींमधला फरक 26 की 30 दिवस या लेखात दिला आहे.
काम सोडतानाचा हिशोब स्पष्ट ठेवा
कोणी काम सोडत असेल तर दोघांनाही समजेल असा एकत्र हिशोब तयार करा. यात पुढच्या गोष्टी ठेवा:
- नोकरीवर असलेल्या काळाचा अंतिम पगार, रुजू तारीख आणि शेवटची कामाची तारीख.
- बिनपगारी गैरहजेरी असेल तर तिचे दिवस आणि कपातीचा हिशोब.
- आधी दिलेला अॅडव्हान्स किंवा इतर पेमेंट आणि ठरलेली वसुली.
- देणे बाकी असलेला बोनस, ओव्हरटाइम, खर्चाची परतफेड किंवा इतर रक्कम.
- शेवटची बाकी आणि ती दिल्याची तारीख.
- सही केलेली पगार स्लिप किंवा स्लिप मिळाली आणि तपासली असा कामगाराचा WhatsApp मेसेज.
वेतन संहितेत (Code on Wages) नोकरी संपल्यावर किंवा कामगाराने राजीनामा दिल्यावर बाकी वेतन किती वेळात द्यायचं याच्या तरतुदी आहेत. नेमका नियम परिस्थिती, सध्याच्या अधिसूचना आणि इतर कायद्यांवर ठरू शकतो. ही सर्वसाधारण माहिती आहे, कायदेशीर सल्ला नाही. सगळ्यांसाठी एकच मुदत धरू नका. तुमच्या कामाच्या ठिकाणी लागू सध्याचा नियम कामगार विभागाकडे किंवा पात्र सल्लागाराकडे तपासा.
हिसाब पगारमध्ये अपूर्ण महिन्याचा पगार
स्टाफच्या माहितीत रुजू तारीख भरा. हिसाब पगार पगार काढताना त्याआधीचे दिवस कधीही मोजत नाही. व्यक्तीने काम सोडलं तर तिला काढून टाकण्याऐवजी “निष्क्रिय करा (नोकरी सोडली)” वापरा. तिच्या हजेरीच्या नोंदी आणि देणे बाकी रक्कम पाहता येते. पगार स्लिपच्या PDF मध्ये मोजलेले दिवस दिसतात. त्यामुळे कामगारासोबत अपूर्ण महिन्याचा हिशोब तपासता येतो.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
रुजू तारीख पगारी धरायची का?
होय. या लेखातल्या एकूण दिवसांच्या पद्धतीत कामगार त्या दिवशी काम सुरू करत असेल तर रुजू तारीख धरली जाते. शेवटचा कामाचा दिवसही धरला जातो. दोघांना काळ तपासता यावा म्हणून तारखा स्पष्ट नोंदवा.
महिन्याच्या मध्ये कामावर आलं किंवा काम सोडलं तर साप्ताहिक सुट्ट्यांचा पगार मिळतो का?
या पद्धतीत नोकरीवर असलेल्या काळातल्या साप्ताहिक सुट्ट्या आणि मंजूर पगारी रजा पगारीच राहतात. त्या दिवशी कामगार कामावर आला नाही म्हणून त्या बिनपगारी गैरहजेरी धरू नका.
शेवटच्या पगारातून अॅडव्हान्स कसा कापायचा?
आधी कमावलेला पगार दाखवा. मग आधी दिलेला अॅडव्हान्स आणि बाकी रक्कम लिहा. ठरलेल्या अटी आणि लागू कपातीच्या नियमांनुसारच वसुली करा. अॅडव्हान्सची नोंद आणि शेवटची स्लिप जपून ठेवा.
एकाच महिन्यात कामावर येऊन काम सोडलं तर?
रुजू तारखेपासून शेवटच्या कामाच्या दिवसापर्यंत मोजा. दोन्ही तारखा धरा. त्या काळातली फक्त बिनपगारी गैरहजेरी वजा करा. मग अॅडव्हान्स आणि इतर देण्यांचा हिशोब करा.
