એક દિવસનો પગાર: 26થી ભાગ આપવો કે 30થી?

માસિક પગારવાળો કામદાર ગેરહાજર રહે ત્યારે સવાલ થાય: એક દિવસનો પગાર કેટલો ગણવો? કેટલાક માલિકો 26 કામના દિવસથી ભાગ આપે છે. બીજા મહિનાના કુલ દિવસથી ભાગ આપે છે. બંને રીત વપરાય છે, પણ કપાત સરખી થતી નથી. તમારી પગારની શરતોને બંધબેસતી રીત પસંદ કરો. સ્ટાફને સ્પષ્ટ સમજાવો અને દર મહિને એ જ રીતે ગણો.

26 કે 30 દિવસ શા માટે ગણાય છે?

માસિક પગાર આખા મહિનાના કામ માટે હોય છે. પણ મહિનામાં 28, 29, 30 કે 31 દિવસ હોય છે. ઘણી દુકાન અને વર્કશોપમાં અઠવાડિયામાં છ દિવસ કામ અને એક દિવસ રજા હોય છે. સાપ્તાહિક રજા બાદ કરતાં સરેરાશ મહિનાના કામના દિવસનો દર કાઢવા 26થી ભાગ આપવો સરળ પડે છે. કેટલાક માલિકો આ રીત વાપરે છે. દરેક માલિકે એ જ રીત વાપરવી પડે એવો નિયમ નથી.

મહિનાના કુલ દિવસની રીતમાં તે મહિનામાં જેટલા દિવસ હોય તેનાથી ભાગ આપો. 30 દિવસના મહિનામાં 30થી અને 31 દિવસના મહિનામાં 31થી ભાગ આપો. આ રીતે માસિક પગારમાં આખો મહિનો ગણાય છે. તેમાં પગારવાળી સાપ્તાહિક રજા અને બીજા પગાર મળવાપાત્ર દિવસ પણ આવે છે. કોઈ મહિનાની વચ્ચે જોડાય કે નોકરી છોડે ત્યારે પણ હિસાબ સરળ રહે છે.

આખા મહિના માટે બંને રીતમાં નક્કી થયેલો માસિક પગાર સરખો જ છે. ગેરહાજરી કે અધૂરા મહિનાનો હિસાબ કરવા એક દિવસનો દર કાઢો ત્યારે ફરક પડે છે.

એક દિવસના દરની સરખામણી

નીચેના હિસાબમાં પૈસા સુધી, એટલે દશાંશ પછી બે અંક સુધી રકમ રાખી છે. 26 દિવસની રીતમાં મહિનો નાનો કે મોટો હોય તો પણ દર બદલાતો નથી. કુલ દિવસની રીતમાં બદલાય છે.

માનો કે કામના એક નક્કી દિવસે વ્યક્તિ પગાર વિના ગેરહાજર રહી. ₹15,000 પગારમાં 26થી ભાગ આપો તો ₹576.92 કપાય. કુલ દિવસ પ્રમાણે ગણો તો 30 દિવસના મહિનામાં ₹500 અને 31 દિવસના મહિનામાં ₹483.87 કપાય. ₹22,000 પગારમાં આ રકમો અનુક્રમે ₹846.15, ₹733.33 અને ₹709.68 થાય. આ દાખલા ફક્ત ગણતરી સમજાવવા માટે છે. લાગુ પડતી પગારની શરતો અને નિયમો પણ ધ્યાનમાં લેવા જરૂરી છે.

26 કામના દિવસની રીત કેમ પસંદ થાય છે?

26થી ભાગ આપતા માલિકો સામાન્ય રીતે દરેક કામના દિવસનો દર સરખો રાખવા માગે છે. અઠવાડિયામાં છ દિવસ કામ કરતા સ્ટાફને સમજાવવું પણ સરળ છે: માસિક પગાર કામના નક્કી દિવસોમાં વહેંચાય છે અને સાપ્તાહિક રજા ગેરહાજરી ગણાતી નથી. એક નક્કી શિફ્ટમાં ગેરહાજર રહે તો 30 અને 31 દિવસના મહિનામાં એક જ દરે કપાત થાય.

પણ આમાં એક દિવસનો દર કુલ દિવસની રીત કરતાં વધારે હોય છે. વ્યક્તિ દુકાને ન આવી હોય તે દરેક દિવસની કપાત કરશો તો અન્યાય થઈ શકે. ખાસ કરીને સાપ્તાહિક રજા કે પગારવાળી રજા પણ કાપો ત્યારે. ખરેખર કયા દિવસ કામ કરવાનું હતું તે નક્કી કરો. પગારવાળી સાપ્તાહિક રજા અને બીજી રજાનો હક જાળવો. ત્યારે જ આ રીત યોગ્ય રીતે કામ કરે.

મહિનાના કુલ દિવસની રીત કેમ પસંદ થાય છે?

30 કે 31થી ભાગ આપવાથી મહિનાના દરેક દિવસનો સરખો હિસ્સો થાય છે. માસિક સ્ટાફને પગારવાળી સાપ્તાહિક રજા સહિત આખા મહિનાની નક્કી રકમ મળે, એ વિચાર સાથે આ રીત બંધબેસે છે. અધૂરા મહિનાનો હિસાબ કરવા એક દિવસના દરને નોકરીમાં આવરી લેવાયેલા દિવસોથી ગુણો.

31 દિવસના મહિનામાં દર 30 દિવસના મહિના કરતાં ઓછો હોય છે. એટલે ગેરહાજરીની કપાત પણ મહિના પ્રમાણે બદલાય છે. એટલાથી તે અન્યાયી બની જતી નથી. દરેક દિવસનો હિસ્સો તે મહિનાના પગારનો એકત્રીસમો કે ત્રીસમો ભાગ છે. પણ કેટલા દિવસથી ભાગ આપ્યો અને કઈ તારીખે ગેરહાજરી હતી તે ન બતાવો તો સ્ટાફને નવાઈ લાગે.

વેતનના કાયદા શું કહે છે?

Payment of Wages Actમાં કામ પરથી ગેરહાજરીની કપાત અંગે જોગવાઈ છે. કર્મચારીને જે સમય કામ કરવાનું હતું તેમાંથી જેટલો સમય ગેરહાજર રહ્યો તેની સાથે કપાત જોડાયેલી છે. Code on Wagesમાં પણ માન્ય કપાતના નિયમોને આધીન રહીને ગેરહાજરીના પ્રમાણમાં કપાતની છૂટ છે. દરેક માસિક પગારમાં દરેક ગેરહાજરી માટે હંમેશાં 26, 30 કે 31થી જ ભાગ આપવો એવો એક દેશભરનો નિયમ આમાંથી કોઈ કાયદો નક્કી કરતો નથી.

યોગ્ય હિસાબ નોકરીની શરતો, લાગુ પડતા કેન્દ્ર કે રાજ્યના નિયમો અને સંસ્થા તથા કામદારને કયા નિયમો લાગુ પડે છે તેના પર આધાર રાખી શકે. એટલે બ્લોગના દાખલાને દરેક કામના સ્થળ માટે કાયદેસરનું સૂત્ર ન માનો. આ સામાન્ય માહિતી છે, કાનૂની સલાહ નથી. ખાતરી ન હોય તો તમારા રાજ્યના શ્રમ વિભાગ કે યોગ્ય સલાહકાર પાસે હાલની જરૂરિયાતો તપાસો.

સાપ્તાહિક રજા અને પગાર સાથે રજા કેવી રીતે ગણવી?

પહેલાં કામના દિવસોની યાદી અને લખેલી પગારની શરતો જુઓ. સાપ્તાહિક રજાના દિવસે કામ કરવાનું ન હોય તો એ ગેરહાજરી નથી. પગારવાળી રજા કે મંજૂર થયેલી પગાર સાથે રજાનો પગાર લાગુ પડતી નીતિ અને કાયદા મુજબ મળવો જોઈએ. વ્યક્તિ દુકાને નહોતી આવી એટલા માટે જ એ દિવસને પગાર વિના રજા ન ગણો.

26 દિવસની રીતમાં ગેરહાજરી નક્કી કરતી વખતે ફક્ત નક્કી કરેલા કામના દિવસ જુઓ. કુલ દિવસની રીતમાં કેટલા દિવસથી ભાગ આપ્યો તે સ્પષ્ટ રાખો. પગારવાળી સાપ્તાહિક રજા અને પગાર સાથે રજાને પગારના દિવસમાં ગણો. બંને રીતમાં તારીખો, પગાર સાથે રજા કે સાપ્તાહિક રજા અને પગાર વિના ગેરહાજરી અલગ નોંધો. સાદા હાજરી રજિસ્ટરથી આ ફરક સ્પષ્ટ દેખાશે.

અડધા દિવસ, જોડાવાની તારીખ, નોકરી છોડવાની તારીખ અને કામના દિવસો બદલાયા હોય તેવા મહિનાનો હિસાબ પહેલાંથી નક્કી કરો. રીત બદલો તો અમલ પહેલાં સ્ટાફને જણાવો અને લખેલી નોંધ સુધારો. પગાર આપતી વખતે ચૂપચાપ ભાગ આપવાના દિવસ બદલશો નહીં.

રીત પસંદ કરો અને દર મહિને જાળવો

પહેલાં નક્કી કરો કે માસિક પગાર નક્કી સંખ્યાના કામના દિવસ માટે છે કે મહિનાના બધા દિવસ માટે. પછી જુઓ કે આ રીત લાગુ પડતા નિયમો અને લખેલી નોકરીની શરતો સાથે બંધબેસે છે. પગાર નક્કી કરતી વખતે દરેકને સમજાવો કે કેટલા દિવસથી ભાગ આપશો.

સ્ટાફના રેકોર્ડમાં રીત લખો. જેમ કે “માસિક પગાર; મહિનાના કુલ દિવસથી ભાગ; સાપ્તાહિક રજા અને મંજૂર પગાર સાથે રજાનો પગાર મળશે.” સાથે કામના દિવસોની યાદી અને હાજરીનો રેકોર્ડ રાખો. મહિને માસિક પગાર, ભાગ આપેલા દિવસ, રોજનો દર, પગારના દિવસ અને પગાર વિના ગેરહાજરીની તારીખો બતાવો. નક્કી કરેલી શરતો કે લાગુ પડતી જરૂરિયાતો ન બદલાય ત્યાં સુધી દર મહિને એ જ રીત રાખો.

આ દાખલામાં કુલ દિવસની રીત મુજબ એક દિવસ પગાર વિના ગેરહાજરી માની છે. તમારા કામના સ્થળે કામના દિવસની રીત હોય તો નક્કી કરેલા કામના દિવસ પ્રમાણે ગણો. હાજરીના બીજા દાખલા અને અડધા દિવસ માટે પગાર ગણવાનો લેખ વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા સવાલો

માસિક પગારને 26થી ભાગ આપવો ફરજિયાત છે?

દરેક માસિક પગારવાળા કામદાર માટે એક જ સંખ્યાથી ભાગ આપવાનો સર્વસામાન્ય નિયમ નથી. યોગ્ય રીત પગારની શરતો, કામના સમયપત્રક અને લાગુ પડતા નિયમો પર આધાર રાખે છે. 26 દિવસની રીત તમારી દુકાનને આપોઆપ લાગુ પડે એવું ન માનો.

31 દિવસના મહિનામાં રોજનો દર ઓછો કેમ થાય છે?

કુલ દિવસની રીતમાં એ જ માસિક પગાર 30ને બદલે 31 દિવસમાં વહેંચાય છે. એટલે દરેક દિવસનો હિસ્સો નાનો થાય. આખા મહિનાનો પગાર તો સરખો જ રહે છે.

સાપ્તાહિક રજાનો પગાર કાપવો જોઈએ?

નક્કી કરેલી સાપ્તાહિક રજાએ કામ કરવાનું ન હોય તો તેને ગેરહાજરી ન ગણો. કોઈ ચોક્કસ દિવસનો પગાર મળે કે નહીં તે લાગુ પડતા કાયદા, કામના દિવસોની યાદી અને નોકરીની શરતો પર આધાર રાખી શકે. એટલે સાચી નોંધ કરો.

26 દિવસની રીત છોડીને કુલ દિવસની રીત લઈ શકું?

મહિનાના અંતે જણાવ્યા વગર રીત ન બદલો. લાગુ પડતા નિયમો અને નક્કી થયેલી શરતો તપાસો. ફેરફાર અગાઉથી સમજાવો, નવી રીત લખો અને સરખી શરતોવાળા સ્ટાફ માટે એ જ રીતે લાગુ કરો.